Y tro cyntaf i’r fabi ymlacio i gwtsio. Yr eiliad y mae plentyn yn dechrau dangos ei bersonoliaeth. Patrwm sy’n teimlo’n dawel o’r diwedd.
I ofalwyr maeth yn Abertawe, gall y camau bach hyn fod yr arwydd cliriaf o rywbeth mwy: plentyn yn dechrau teimlo’n ddiogel.
A Phythefnos Gofal Maeth yn cael ei chynnal ym mis Mai, mae Cyngor Abertawe yn annog pobl i ddysgu mwy am faethu, a thaflu goleuni ar brofiadau go iawn, pob dydd gofalwyr maeth, yr effaith gadarnhaol y maen nhw’n ei chael ar blant a phobl ifanc, a’r pwysau a’r heriau a all ddod gyda’r rôl.
Mae Sarah Motley yn ofalwr maeth gyda Maeth Cymru Abertawe. Mae Sarah a’i theulu yn maethu babanod a babanod yn y tymor byr.
Meddai Sarah: “I mi, un o’r cerrig milltir mwyaf arbennig yw’r tro cyntaf i blentyn ymlacio’n ddigon i dderbyn cysur; cwtsh lle gallwch chi deimlo eu bod nhw’n dechrau teimlo’n ddiogel.”
Disgrifiodd ofalu am fabi a gyrhaeddodd “yn dawel iawn a swil”, a dywedodd fod y diwrnod cyntaf yn bryderus oherwydd “Doedden nhw ddim yn crio nac yn ceisio cysur yn ystod y diwrnod cyntaf, a oedd yn teimlo’n anarferol ac yn eithaf pryderus i blentyn o’r oed hwnnw.”
Meddai Sarah: “Dros amser, gyda dull tawel a chyson, dechreuon ni weld newidiadau bach ond pwysig. Fe wnaethon nhw ddod yn fwy ymatebol ac yn y pen draw, dyma nhw’n dechrau ceisio cysur. Roedd y tro cyntaf iddyn nhw ymlacio i i gwtsh yn anhygoel o arbennig; roedd yn teimlo fel y foment y gwnaethon nhw sylweddoli eu bod nhw’n ddiogel ac yn gallu ymddiried.”
Dywedodd fod maethu wedi llunio ei dealltwriaeth o brofiadau plant a phwysigrwydd sefydlogrwydd a thosturi.
Canfu arolwg cenedlaethol a gomisiynwyd gan Faeth Cymru fod tua 80% o’r gofalwyr a arolygwyd wedi cynorthwyo plant a oedd yn arddangos ymddygiadau a oedd yn gysylltiedig â thrawma megis gorbryder, cau emosiynol, ymatebion dwys neu anhawster dilyn rheolau.
Er bod yr heriau hyn yn gallu bod yn anodd, dywedodd hanner y gofalwyr maeth a holwyd hefyd eu bod nhw wedi sylwi datblygiad ystyrlon o fewn y chwe mis cyntaf tra oedd bron pob gofalwr (93%) yn dweud eu bod nhw bellach yn hyderus wrth ymateb i ymddygiad sy’n gysylltiedig â thrawma.
Meddai Sarah: “Mae maethu wedi dyfnhau fy nealltwriaeth o pam mae plant yn mynd i mewn i ofal ac wedi herio rhai o’m rhagdybiaethau blaenorol. Mae wedi rhoi mwy o dosturi i mi tuag at blant a’u teuluoedd geni.”
Meddai Sarah fod y cymorth sydd ar gael drwy Faeth Cymru Abertawe yn hanfodol wrth helpu gofalwyr maeth i reoli realiti’r rôl.
Meddai: “Mae’r cymorth yn hynod o bwysig. Gall maethu fod yn werth chweil ac yn heriol, ac mae gwybod bod rhywun bob amser ar gael i’ch tywys chi a’ch tawelu chi yn gwneud gwahaniaeth enfawr.”
Siaradodd hefyd am werth hyfforddiant a gweithgareddau, a’r ffordd y gall cymorth wneud gwahaniaeth yn ystod anawsterau personol.
Meddai Sarah: “Mae hefyd ystod eang o hyfforddiant ar gael, ar-lein ac yn bersonol, yr wyf yn ei werthfawrogi’n fawr. Mae wedi fy helpu i dyfu mewn dealltwriaeth fel gofalwr maeth ond hefyd fel rhiant.”
Ychwanegodd: “Maen nhw hefyd yn darparu llawer o weithgareddau yn ystod gwyliau ysgol ac achlysuron arbennig, sy’n helpu plant i deimlo eu bod wedi’u cynnwys ac yn rhoi cyfleoedd i’n teulu dreulio amser cadarnhaol, hamddenol gyda’i gilydd a chwrdd â theuluoedd maeth eraill.”
Pythefnos Gofal Maeth yw ymgyrch flynyddol fwyaf y DU i godi ymwybyddiaeth o faethu. Mae thema eleni, This is Fostering, yn taflu goleuni ar brofiadau go iawn gofalwyr maeth a’r rôl hanfodol y maen nhw’n ei chwarae wrth helpu plant i deimlo’n ddiogel.
Anogodd Sarah unrhyw un sy’n meddwl am faethu i gymryd y cam cyntaf.
Meddai: “Os yw’n rhywbeth rydych chi wedi bod yn meddwl amdano, byddwn ni’n eich annog chi i’w archwilio. Does dim rhaid eich bod chi wedi deall popeth, mae dim ond bod yn agored i’r sgwrs gyntaf honno yn gam gwych.”
Meddai Julie Davies, Pennaeth Gwasanaethau Plant a Theuluoedd Cyngor Abertawe: “Mae llawer o uchafbwyntiau ac mae isafbwyntiau i faethu ac mae Maethu Cymru Abertawe wedi ymrwymo’n llwyr i gefnogi ein gofalwyr maeth anhygoel ar y daith hon.
“Rydyn ni mor falch o’n gofalwyr maeth sy’n cael effaith wirioneddol a chadarnhaol ar y plant bob dydd yn eu gofal wrth gefnogi materion cymhleth megis trawma plentyndod.
“Os oes unrhyw un yn Abertawe yn meddwl am faethu mae ein tîm ni bob amser ar gael i gael sgwrs gyfeillgar a gonest a byddwn ni’n eich annog chi i gysylltu â ni.”
I ddysgu rhagor am faethu gyda Maethu Cymru Abertawe, ewch i: https://swansea.fosterwales.gov.wales/